← Terug naar overzicht

Zettingen door bemaling

Onderzoeksrapport Millenerstraat, Nieuwstadt

Datum: 30 januari 2025 | Versie 2.0

Kernbevinding: De conclusie van het bemalingsadvies dat "zettingen nagenoeg kunnen worden uitgesloten" is gebaseerd op een foutieve aanname over de bodemopbouw. De boorstaten van hetzelfde adviesbureau tonen aan dat de bodem niet uit zand bestaat, maar uit samendrukbare siltige leem.

1. Chronologie van de fout

DatumGebeurtenis
Januari 2024VBO veldwerk uitgevoerd door Aelmans Milieu: 26 boringen. Boorstaten tonen siltige leemlaag vanaf 20-60 cm diepte.
15 nov 2024Bemalingsadvies gepubliceerd door Aelmans Milieu met aanname: "ondergrond voornamelijk uit zand"
15 nov 2024Conclusie in bemalingsadvies: "zettingen nagenoeg uitgesloten"
30 jan 2025VBO rapport gepubliceerd met boorstaten die de aanname weerleggen
AanbestedingGeen herziening bemalingsadvies. Geen vragen over bodemopbouw in Nota van Inlichtingen.

De foute aanname

"Uit informatie van BRO/Dinoloket en ons eigen onderzoek kan worden herleid dat de ondergrond tot op maaiveld -15 meter voornamelijk uit zand bestaat." — Bemalingsadvies (Bijlage 4), paragraaf 5.3

Wat de boorstaten aantonen

BoringSiltige laag vanafClassificatie
107, 108, 109 (trottoir)20 cmLeem, sterk zandig
101, 102 (trottoir)50 cmLeem, sterk zandig
2, 3, 6, 7, 9, 12 (rijweg)50-60 cmZand, uiterst siltig

Beide rapporten zijn van dezelfde adviseur (Aelmans Milieu). Het veldwerk voor de boorstaten was al uitgevoerd toen het bemalingsadvies werd opgesteld.

2. Verwachte zettingen

Berekening op basis van bodemgegevens

Bij grondwaterverlaging neemt de effectieve korrelspanning toe, wat consolidatiezetting veroorzaakt in samendrukbare lagen:

ParameterWaardeBron
Samendrukkingscoëfficiënt (mv)0,3 m²/MNTypisch voor siltige leem
Grondwaterverlaging1,4 mBemalingsadvies
Toename effectieve spanning14 kN/m²Berekend (γw × Δh)
Dikte samendrukbare laag2,0 mVBO-boorstaten

Primaire consolidatie: s = mv × Δσ' × h = 0,3 × 0,014 × 2,0 = 8,4 mm

Met secundaire effecten (differentieel, verhang): 10-20 mm totaal

Vergelijking met professionele norm

ParameterGrenswaarde kwetsbare pandenVerwacht Millenerstraat
Extra zetting tijdens werk10-20 mm (max.)10-20 mm
Hoekverdraaiing1/1000 - 1/1500 radAan de grens
Zettingsverschil over 10 m10-15 mm (max.)Risico op overschrijding

3. Praktijkcasus Heer (Maastricht)

Bij rioolvervanging in Heer (Maastricht) deden zich identieke omstandigheden voor:

ParameterHeerMillenerstraat
Woningen1930-1940, op staalca. 1900-1950, op staal
BodemSiltige leem + zandSiltige leem + zand
Ontgravingsdiepte2 m2 m
Bemalingdiepte1,5 m1,4 m
Afstand tot panden0,8-1,2 m1 m

Wat er misging in Heer

Resultaat:
• Zettingen gemeten: 5-15 mm verschil over gevelbreedte
• Schade: nieuwe scheuren, scheefstand
• Juridische afloop: gemeente aansprakelijk gesteld
• Schadevergoeding: € 150.000-200.000 per pand

4. Wat het uitvoeringsplan mist

Aanbevelingen van de eigen adviseur (niet overgenomen)

Het bemalingsadvies (Bijlage 4, pag. 16-17) bevat de volgende aanbevelingen die niet zijn opgenomen in het bestek:

Aanbeveling adviseurIn bestek?
"Zettingsbouten plaatsen en vooraf en achteraf inmeten"NEE
"Fotografische bestandsopname voorafgaande aan de werken"NEE
"Peilbuis met continue registratie van de grondwaterstand"NEE
"Werkzaamheden plannen wanneer grondwaterstanden het laagst zijn"NEE
"Werkzaamheden in een bouwkuip uitvoeren" (als optie genoemd)NEE

Maatregelen volgens professionele richtlijnen

MaatregelVereist volgensIn bestek?
Risicoanalyse met zettingsberekeningEurocode 7, CROWNEE
Funderingsonderzoek belendingenCROW A-3100NEE
Monitoringsplan met alarmwaardenCUR 223NEE
Bouwkundige vooropnameLandelijke RichtlijnNEE
Vervormingscriteria vastleggenEurocode 7 BGTNEE

5. Gevolgen

Feitelijke gevolgen

  1. Geen referentie: Zonder vooropname kan na de werkzaamheden niet worden vastgesteld of schade nieuw is
  2. Geen monitoring: Zonder zettingsbouten en peilbuizen is niet vast te stellen of zetting optreedt tijdens de werkzaamheden
  3. Geen interventie: Zonder alarmwaarden kan niet tijdig worden ingegrepen bij onverwachte zettingen
  4. Bewijspositie bewoner verzwakt: Schade wordt niet automatisch aan de werkzaamheden gekoppeld

Juridische gevolgen

Volgens jurisprudentie (Gerechtshof Den Haag, ECLI:NL:GHDHA:2013:2972) is de gemeente aansprakelijk voor funderingsschade als niet vooraf is gewaarschuwd en geen adequate maatregelen zijn genomen.

6. Conclusie

Waarschijnlijkheid van schade: HOOG

De combinatie van:

maakt het waarschijnlijk dat zettingsschade zal optreden.

Bronnen

Aanbestedingsdocumenten

[A1] Bemalingsadvies Nieuwstadt fase 5 en Susteren fase 1, Aelmans Milieu, 15 november 2024. Bijlage 4 bij bestek 23.077.

[A2] Vooronderzoek Bodemkwaliteit (VBO) Millenerstraat e.o. te Nieuwstadt, Aelmans Milieu, 30 januari 2025. Bijlage 3 bij bestek 23.077.

Technische richtlijnen

[1] CROW Handboek Funderingen, Deel A (Eurocode 7)

[2] CROW Handreiking vervormingsgedrag funderingen op staal (2023)

[3] CUR-richtlijn 223, Meten en monitoren van bouwputten

[4] Deltares - Zettingen door diepe bodemdaling

[5] KCAF Handboek Funderingsherstel

[6] Vlario - Richtlijnen bemalingen (2021)

Juridisch en praktijk

[7] Provincie Limburg - Praktijkcasus Heer (Maastricht)

[8] KCAF/NWA-LOSS - Funderingsschade in Zuid-Limburg

[9] Gerechtshof Den Haag, ECLI:NL:GHDHA:2013:2972 - Gemeente aansprakelijk voor funderingsschade door bemaling